السيد الخوئي (مترجم: نجمى / هريسى)
369
البيان في تفسير القرآن (بيان در علوم و مسايل كلى قرآن) (وزارت ارشاد) (فارسى)
و اما روايتى كه سمره از رسول خدا ( ص ) نقل نموده است كه : « هركس عبد خود را بكشد ، او را مىكشيم » ، سندش ضعيف و غير قابل اعتماد است و ابو بكر ابن عربى دربارهء اين حديث مىگويد : عدهاى بدون دليل و تحقيق ، قصاص شخص آزاد را در برابر قتل غلام خويش جايز مىشمارند و در اين باره حديثى نيز از سمره به نام رسول خدا ( ص ) نقل كردهاند ولى اين حديث ضعيف است . « 1 » ( 1 ) - مؤلّف : اين حديث گذشته از اين كه از نظر سند ضعيف است ، از نظر مضمون نيز با روايات ديگر معارض است ، چنان كه عمرو بن شعيب از پدرش و او از پدر خويش نقل نموده است كه « مردى عمدا عبد خويش را كشته بود ، رسول خدا ( ص ) به روى تازيانه زد و به يك سال تبعيد و قطع شدن سهم وى از بيت المال محكوم نمود ، ولى قصاص نكرد . » « 2 » و ابن عباس نيز از رسول خدا ( ص ) نقل نموده است كه « مرد آزاد به قصاص عبد كشته نمىشود . « 3 » » باز همان روايت را جابر از عامر و او از امير المؤمنين ( ع ) نقل نموده است . « 4 » باز عمرو بن شعيب از پدرش و او نيز از پدر خويش نقل مىكند كه ابو بكر و عمر شخص آزاد را به قصاص برده نمىكشتند . « 5 » قبلا هم گفتيم كه از نظر روايات اهل بيت ( ع ) كوچكترين اختلاف در اين حكم وجود ندارد كه شخص آزاد را نمىتوان به قصاص شخص غير آزاد كشت ، بنابراين از پذيرفتن اين حكم كه از روايات اهل بيت ( ع ) استفاده مىشود ناگزيريم زيرا آنانند كه پس از جد بزرگوارشان مرجع در احكام دين مىباشند . با اين تفصيل كه بيان شد ، ديگر محلى براى ادعاى نسخ در آيهء شريفه نسبت به كشتن شخص آزاد به عنوان قصاص برده باقى نمىماند . 2 - قصاص مرد در برابر زن اما موضوع كشتن مرد به عنوان قصاص قتل زن كه در آيه شريفه ممنوع شده است ، نسخ نگرديده و
--> ( 1 ) احكام القرآن ، 1 / 27 . ( 2 ) همان . ( 3 ) سنن بيهقى ، 8 / 36 . ( 4 ) همان ، 34 ، 35 . ( 5 ) همان ، 34 .